Τρίτη, 7 Απριλίου 2015

«Κύριε, η εν πολλαίς αμαρτίας περιπεσούσα γυνή»

Στο Δημήτρη

«Κύριε, η εν πολλαίς αμαρτίας περιπεσούσα γυνή», έτσι αρχίζει το τροπάριο της Κασσιανής που ψάλλεται κάθε Μεγάλη Τρίτη το βράδυ στις εκκλησίες και συγκινεί με τη συναισθηματική του φόρτιση.
Η Κασσιανή γεννήθηκε γύρω στο 810 μ.Χ. στην Κωνσταντινούπολη και καταγόταν από πλούσια οικογένεια. H ζωή της συνδέθηκε με θρύλους και παραδόσεις γύρω από τη σχέση της με τον αυτοκράτορα Θεόφιλο (813-842).
Σύμφωνα με τους βυζαντινούς χρονικογράφους Συμεών Μάγιστρο, Ιωάννη Ζωναρά και Λέοντα Γραμματικό, η Ευφροσύνη, μητέρα του νεαρού αυτοκράτορα Θεόφιλου, ακολουθώντας την οικογενειακή παράδοση για την εκλογή νύφης, προσκάλεσε το 830 μ.Χ. στην Αυλή τις ωραιότερες και επιφανέστερες κόρες της αυτοκρατορίας. Δώδεκα «κάλλιστοι παρθέναι» ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση και πήγαν στο Παλάτι. Η Ευφροσύνη, αφού τις δεξιώθηκε, διαμήνυσε στο Θεόφιλο να προσέλθει και να δώσει το χρυσό μήλο σ' εκείνη που θα επέλεγε για σύζυγό του.


Ο νεαρός αυτοκράτορας θαμπώθηκε από την ομορφιά της Κασσιανής και θέλοντας να δοκιμάσει την ευφυΐα της τη ρώτησε: «Ως άρα δια γυναικός ερρύη τα φαύλα» («Από τη γυναίκα ξεκινούν τα κακά πράγματα», υπονοώντας την Εύα). Η Κασσιανή έδωσε δείγματα του πνεύματός της, ανταπαντώντας «Αλλά και δια γυναικός πηγάζει τα κρείττω» («Και από τη γυναίκα πηγάζουν τα καλύτερα, τα ευγενέστερα», υπονοώντας την Παναγία). Αυτό ήταν! Ο Θεόφιλος, είτε γιατί η απάντηση του φάνηκε αναιδής, είτε γιατί η ευφυΐα της γυναίκας τον τρόμαξε, δεν άκουσε την καρδιά του και έδωσε το χρυσό μήλο στην ωραία, αλλά σεμνή Θεοδώρα.
Η Κασσιανή, μετά την απόρριψή της από τον αυτοκράτορα, έγινε μοναχή και αφιερώθηκε στη λατρεία του Θεού και την ποίηση.
Το μοναστήρι αυτό, σύμφωνα με την παράδοση, επισκέφθηκε μετά από πολλά χρόνια ο αυτοκράτορας Θεόφιλος ο οποίος εξακολουθούσε να είναι ερωτευμένος μαζί της και επιθυμούσε να την συναντήσει για μια τελευταία φορά. Η Κασσιανή, ήταν στο κελί της γράφοντας το περίφημο «Τροπάριο» και μόλις το αντιλήφθηκε, παράτησε τις σημειώσεις και έφυγε να κρυφτεί. Ο Θεόφιλος βρήκε το χειρόγραφό της μισοτελειωμένο στη φράση: «ων ποδών έν τώ παραδείσω Εύα το δειλινόν» και συμπλήρωσε ο ίδιος τα παρακάτω λόγια: «κρότων τοις ωσίν ηχηθείσα τω φόβω εκρύβη», κάνοντας έτσι υπαινιγμό στο φόβο της Κασσιανής από την παρουσία του ίδιου. Η Κασσιανή δεν έσβησε τα πρόσθετα λόγια, αλλά συμπλήρωσε ως εξής: «Αμαρτιών μου τα πλήθη και κριμάτων σου αβύσσους τις εξιχνιάσει, ψυχοσώστα Σωτήρ μου; Μη με την σην δούλην παρίδης, ο αμέτρητον έχων το έλεος».

Το τροπάριο της Κασσιανής
Κύριε, η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή,
την σήν αισθομένη Θεότητα μυροφόρου αναλαβούσα τάξιν,
οδυρομένη μύρα σοι προ του ενταφιασμού κομίζει.
Οίμοι! λέγουσα, οτι νύξ μοι υπάρχει, οίστρος ακολασίας,
ζοφώδης τε και ασέληνος ερως της αμαρτίας.
Δέξαι μου τας πηγάς των δακρύων,
ο νεφέλαις διεξάγων της θαλάσσης το ύδωρ,
κάμφθητί μοι προς τους στεναγμούς της καρδίας,
ο κλίνας τους ουρανούς τη αφάτω σου κενώσει.
Καταφιλήσω τους αχράντους σου πόδας,
αποσμήξω τούτους δε πάλιν τοις της κεφαλής μου βοστρύχοις,
ων εν τω Παραδείσω Εύα το δειλινόν κρότον τοις ώσιν ηχηθείσα,
τω φόβω εκρύβη.
Αμαρτιών μου τα πλήθη
και κριμάτων σου αβύσσους τις εξιχνιάσει,
ψυχοσώστα Σωτήρ μου;
Μη με την σήν δούλην παρίδης,
Ο αμέτρητον έχων το έλεος.

ΠΗΓΗ: ΠΟΛΥΜΕΣΑ

5 σχόλια:

  1. Μικρός όταν πήγαινα στην εκκλησία άκουγα που λέγανε για το τροπαριο της Κασιανής,
    Αλλά ποτέ μου δεν εδιαφέρθηκα ή δεν έτυχε να μάθω,
    μέχρι που το διάβασα στους Μ.Α.

    Από τότε από την παιδική μου ηλικία δηλαδή από 12 ετών μέχρι σήμερα δεν κατάφερα να μορφωθώ στα θηρησκευτικά
    Έμειναν όμως αυτά που γεννήθηκα

    Ευχαριστώ σε φίλε

    Γαβριήλ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αγαπημένοι και καλοί φίλοι της παρούσης στήλης χαίρετε, υγιαίνετε και αγαλλιάστε!

    Σήμερα Μεγάλη Τρίτη είναι πράγματι η ημέρα που ψάλλωμε το περίφημον και δημοφιλέστατον τροπάριον της Κασσιανής, όπως ορθότατα μας παρουσιάζει ο πολύς και φίλτατος φίλος μας Στράτος, και μεταξύ άλλων διδαχών, όπως του δηναρίου και των δέκα Παρθένων, είναι η ημέρα της μετανοίας, της συγχωρήσεως και της ανιδιοτελούς Αγάπης καθώς η αμαρτωλή γυνή καταφιλεί, αλείφει με μύρο, σφουγγίζει με της κεφαλής της βοστρύχοις τους αχράντους Του πόδας και ζητά από τον μόνον Αναμάρτητον συγχώρηση* και Εκείνος με την απεραντωσύνη της Πατρικής και Θεϊκής Αγάπης Του εξαλείφει την πάσαν αμαρτίαν της!
    Τι πιο σημαδιακή ημέρα λοιπόν να ζητήσω κι’εγώ, ο άθλιος αμαρτωλός, συγχώρηση και αγάπη, όχι μόνον από τον δημιουργό μου, αλλά κι’απ’όλους εσάς τους φίλους μου και συνάμα να σας ευχηθώ από καρδιάς μαζί με την Ασπα, η Ανάσταση του Κυρίου νας σας χαρίζει Υγεία, Αγάπη, Ειρήνη, Γαλήνη και Χαρά!

    Με φιλικούς χαιρετισμούς κι’αγάπη πάντα,
    Δημήτρης

    "Ὑπὲρ τὴν πόρνην, αγαθέ, ἀνομήσας, δακρύων ὄμβρους οὐδαμῶς Σοι προσῆξα* ἀλλὰ σιγῆ δεόμενος προσπίπτω Σοι, πόθῳ ἀσπαζόμενος τοὺς ἀχράντους Σου πόδας, ὅπως καὶ τὴν ἄφεσιν ὡς Δεσπότης παράσχῃς τῶν ὀφλημάτων κράζοντι, Σωτήρ* Ἐκ τοῦ βορβόρου τῶν ἐργων μου ρῦσαί με.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Σας γράφω λίγους στίχους εδώ και κει, από την μετάφραση του ποίηματος της Κασσιανής από τον Κωστή Παλαμά:

    " Κύριε, γυναίκα αμαρτωλή, πολλά, πολλά,θολά, βαριά τα κριματά μου.
    Μα, ω Κύριε, πως η θεότης Σου
    μιλά μεσ' την καρδιά μου!
    ...
    Οίστρος με σέρνει ακολασίας...Νυχτιά σκοτάδι αφέγγαρο, άναστρο με ζώνει, το σκοτάδι της αμαρτίας΄ φωτιά με καίει, με λιώνει.
    ...
    Εσύ που από τα πέλεα τα νερά
    τα υψώνεις νέφη, πάρε τα, Έρωτά μου,κυλάνε, είναι ποτάμια φλογερά τα δάκρυά μου.
    ...
    Τάκουσεν η Εύα μέσ'στο αποσπερνό της παράδεισος φως ν'αντιχτυπάνε, κι αλαφιασμένη κρύφτηκε..ΠΟΝΩ, σώσε, έλεος κάνε.
    ...
    ψύχοσώστ'οι αμαρτίες μου λαός
    τ'αξεδιάλυτα ποιος θα ξεδιαλύσει;
    Αμέτρητό Σου το έλεος, ο Θεός!
    Άβυσσο η κρίση. "

    Δεν έχω να προσθέσω τίποτα άλλο, παρά μόνο πως βρισκόμαστε όλοι στην ίδια άβυσσο της ζωής.
    Να είστε όλοι καλά και να έχετε μια χαρούμενη Λαμπρή
    βάνα



    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Αγαπητοί μου φίλοι, Γαβριήλ, Δημήτρη και Βάνα, αφού σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας εδώ και βεβαίως για τα λόγια και την αγάπη σας, ν’ αφήσω και τις ευχές μου, κι ας έχουμε ανταλλάξει… ο καθένας με το δικό του τρόπο.
    Εύχομαι λοιπόν σε εσάς και σ’ όλους τους φίλους της Παρέας και του ιστολογίου μετά το «πάσχειν» Καλή Ανάσταση! Η Αγάπη, η Χαρά και η Ελπίδα να φωλιάζουν μόνιμα μέσα μας!

    Λοιπόν θα προσθέσω κι εγώ, μιας και το έκανε η Βάνα με τη μετάφραση του Κ. Παλαμά, τη μετάφραση του Φώτη Κόντογλου:

    «Κύριε, η γυναίκα που έπεσε σε πολλές αμαρτίες,
    σαν ένοιωσε τη θεότητά σου, γίνηκε μυροφόρα
    και σε άλειψε με μυρουδικά πριν από τον ενταφιασμό σου
    κι έλεγε οδυρόμενη:
    Αλλοίμονο σε μένα, γιατί μέσα μου είναι νύχτα κατασκότεινη
    και δίχως φεγγάρι, η μανία της ασωτείας κι ο έρωτας της αμαρτίας.
    Δέξου από μένα τις πηγές των δακρύων,
    εσύ που μεταλλάζεις με τα σύννεφα το νερό της θάλασσας.
    Λύγισε στ’ αναστενάγματα της καρδιάς μου, εσύ που έγειρες τον ουρανό και κατέβηκες στη γης.
    Θα καταφιλήσω τα άχραντα ποδάρια σου,
    και θα τα σφουγγίσω πάλι με τα πλοκάμια της κεφαλής μου• αυτά τα ποδάρια, που σαν η Εύα κατά το δειλινό, τ’ άκουσε να περπατάνε, από το φόβο της κρύφτηκε.
    Των αμαρτιών μου τα πλήθη και των κριμάτων σου την άβυσσο, ποιος μπορεί να τα εξιχνιάση, ψυχοσώστη Σωτήρα μου;
    Μην καταφρονέσης τη δούλη σου, εσύ που έχεις τ’ αμέτρητο έλεος»
    .

    Ειλικρινά δικός σας…

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Αγαπητέ μου και καλέ φίλε Στράτο χαίρε.

    Όποια και ερμηνεία να διαλέξεις όλες καταλήγουν σε τρία στοιχειώδη σημεία αισθημάτων: ΜΕΤΑΝΟΙΑ, ΣΥΓΧΩΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΓΑΠΗ, βάσεις της ΛΥΤΡΩΣΗΣ ΜΑΣ

    "Πάτερ, άφες αυτοίς, ου γαρ οίδασι τι ποιούσι"! Είπε Εκείνος με την τελευταία πνοή Του!

    Τι λοιπόν απομένει να πούμε εμείς, τα μόρια της υπάρξεως;;;

    Είθε η ευλογία Του μεθ'ημών.

    Με την αγάπη μου
    Δημήτρης

    ΑπάντησηΔιαγραφή

«Ουχ ούτως χρείαν έχομεν της χρείας παρά των φίλων ως της πίστεως της περί της χρείας» Επίκουρος